VPS uchun operatsion tizimni tanlash.
Ubuntu, Debian, Rocky / AlmaLinux va boshqalar — bulutli serveringiz uchun qaysi biri qachon toʻgʻri tanlov.
Bulutli serverga operatsion tizim (OT) kerak. Uni serverni yaratayotganda tanlaysiz (yangi panelda + Yaratish → Bulutli server). Bizda Ubuntu, Debian, Rocky Linux, AlmaLinux, CentOS Stream, Fedora va openSUSE bor. Quyida qaysi birini tanlash kerakligini tushuntiramiz.
Ubuntu (LTS)
Qachon tanlash kerak: Linux serverlar bilan endi ishlay boshlagan boʻlsangiz, eng katta hamjamiyat va eng koʻp qoʻllanmalar kerak boʻlsa, Docker / Kubernetes ishlatsangiz yoki Node.js / Python / Ruby ilovasini joylashtirsangiz.
Nega: eng katta ekotizim, eng yaxshi hujjatlar, yangi paketlar, 5 yillik LTS qoʻllab-quvvatlash.
Versiyalar: 24.04 LTS (tavsiya etiladi), 22.04 LTS.
Debian
Qachon tanlash kerak: maksimal barqarorlik kerak boʻlsa, server yillar davomida katta yangilanishlarsiz ishlashi kerak boʻlsa yoki oldindan oʻrnatilgan paketlar iloji boricha kam boʻlishini xohlasangiz.
Nega: juda barqaror, kutilmagan oʻzgarishlar yoʻq, paket versiyalari ehtiyotkorlik bilan yangilanadi, standart oʻrnatma Ubuntuʼdan kichikroq.
Versiyalar: 12, 11.
AlmaLinux / Rocky Linux
Qachon tanlash kerak: aynan RHEL bilan mos tizim kerak boʻlsa (yum/dnf, standart SELinux sozlamalari va h.k.) yoki RHEL uchun yozilgan skriptlar va vositalaringiz boʻlsa.
Nega: Red Hat 2021-yilda bepul CentOSʼni toʻxtatgandan keyin uning oʻrnini bevosita bosgan tizimlar. AlmaLinux va Rocky — RHEL bilan xatolarigacha mos keladigan forklar.
Versiyalar: ikkalasida ham 10 va 9.
CentOS Stream
Qachon tanlash kerak: aynan RHEL ishlab chiqilishining asosiy yoʻnalishini kuzatib borishni xohlasangiz.
Qachon tanlamaslik kerak: production uchun barqaror OT kerak boʻlsa — Stream RHELʼdan orqada emas, oldinda boradigan uzluksiz yangilanadigan (rolling-release) tizim.
Fedora
Qachon tanlash kerak: eng yangi kernel/glibc/python talab qiladigan dasturni ishlab chiqayotgan yoki sinayotgan boʻlsangiz va OTʼni har yili yangilashga qarshi boʻlmasangiz.
Production uchun tanlamang: 13 oylik qoʻllab-quvvatlash muddati juda qisqa.
openSUSE Leap
Qachon tanlash kerak: boshqa joyda allaqachon SUSE/openSUSE ishlatsangiz va zypper hamda YaST bilan tanish boʻlsangiz.
Versiyalar: 16.
CentOS yoki Debian?
Yangi VPS uchun koʻp beriladigan savol. Klassik CentOS (7 va 8) qoʻllab-quvvatlash muddati tugagan va endi yangilanmaydi; undan faqat RHELʼdan oldinda boradigan CentOS Stream qoldi. Barqaror server uchun:
- Debian —
aptbilan ishlash sizga qulay boʻlsa va uzoq ishlaydigan, ehtiyotkor asos kerak boʻlsa. - AlmaLinux yoki Rocky Linux — dasturingiz yoki odatlaringiz CentOS / RHEL muhitiga moʻljallangan boʻlsa (
dnf, SELinux, RHEL paketlari): ular avvalgi CentOSʼning bevosita davomi.
Amaliy tavsiya
Foydalanuvchilarning 90 foizi uchun:
- Veb-ilovani joylashtirish → Ubuntu 24.04 LTS
- Maʼlumotlar bazasi serveri / uzoq ishlaydigan infratuzilma → Debian 12
- RHEL bilan mos muhit → Rocky Linux yoki AlmaLinux (oxirgi versiya)
OTʼni keyinroq almashtirish
Tizimni qayta oʻrnatish (server sahifasi → ⋯ → Tizimni qayta oʻrnatish) xuddi shu OTʼni noldan qayta oʻrnatadi — diskdagi barcha maʼlumotlar oʻchiriladi va sizga yangi root paroli beriladi.
Panel serverni boshqa OTʼga oʻtkaza olmaydi. Bu kerak boʻlsa, qoʻllab-quvvatlash xizmatiga yozing (Yordam → Bizga yozing) yoki kerakli OT bilan yangi server yaratib, maʼlumotlaringizni unga koʻchiring.
Yangi serverda nimalar bor
Siz tanlagan OTʼning toza obrazi, shuningdek:
- Server yaratishda SSH kalit qoʻshgan boʻlsangiz, u
/root/.ssh/authorized_keysfaylida turadi - Root paroli — har doim yaratiladi va server sahifasida koʻrsatiladi (elektron pochtaga yuborilmaydi)
- Cloud config bosqichida oʻz
cloud-initsozlamangizni bergan boʻlsangiz, u ham qoʻllanadi
OT obrazining oʻz standart sozlamalaridan tashqari hech narsa qoʻshmaymiz: xavfsizlik devori qoidalari ham, yangilanish sozlamalari ham, boshqaruv paneli ham yoʻq. Bularni oʻzingiz sozlang — xavfsizlik devori asoslari maqolasiga qarang. Saytlar uchun tayyor boshqaruv paneli kerak boʻlsa, bu bulutli server emas, bizning veb-hostingimiz.